e-ticaret-projelendirme

FİZİBİLİTE ÇALIŞMASI

Bir e-ticaret girişimine başlamadan önce yapılması gereken ilk iş e-ticaret fikrini projelendirmek olmalıdır. E-ticaret yapmaya karar vermek bir yatırım kararıdır ve her yatırım kararı verilmeden önce fizibilite çalışması yapılması gerekir. E-ticaret girişiminin başlatılıp başlatılmamasına karar verilmelidir. Özetle projenin süresi, yatırım maliyetleri, işletme maliyetleri, satış hedefleri, yatırımın geri dönüş süresi, ticari ve hukuki riskler sağlıklı verilere dayandırılarak ölçülmeli ve farklı senaryolar göz önünde bulundurularak yatırım kararı alınmalıdır.

Fikir olarak çok parlak görünen bir e-ticaret projesinden fizibilite çalışması yapıldıktan sonra içerdiği riskler nedeni ile vazgeçilebilir veya düşünülenden daha farklı bir çerçevede yapılmasına karar verilebilir. Ya da düşük beklentiler ile dar bir çerçevede yapılması düşünülürken fizibilite çalışması neticesinde tespit edilen fırsatlar nedeni ile çerçeve büyütülebilir.

Yaşanılan 2 tane örnek verecek olursak; birincisinde 4 aylık bir çalışma sonrasında az bulunan bir ürün gurubunun e-ticaret üzerinden satışı yapılmaya başlanmıştır. Satışlar çok iyi olmasına rağmen tedarikçide yaşanan ve fizibilite aşamasında göz ardı edilen risklerin ortaya çıkması nedeniyle proje 2 ay içinde kapanmış ve yapılan yatırım boşa gitmiştir. İkinci örnekte ise alanında markalaşmış bir perakende firmasının projelendirme öncesi e-ticaret kanalından beklentisi çok düşük düzeyde ve hedef sadece bu kanalda var olmak iken, fizibilite aşamasında yapılan pazar araştırmasında potansiyelin çok yüksek olduğu belirlenmiş ve iş planı bu verilere göre düzenlenerek ciddi satış başarıları elde edilmiştir.

İŞ PLANI

Fizibilite çalışması yapıldıktan ve e-ticaret projesinin hayata geçirilmesine karar verildikten sonra bir iş planı oluşturulması gerekmektedir. İş planı, fizibilitesi aşamasında oluşan senaryolar içinden karar verilen modelin nasıl uygulanacağını gösteren bir çalışmadır.

İş planınında ilk olarak bir strateji belirlenmesi şarttır. E-ticaret projesinin piyasada ve tüketici gözünde konumlandırmasının nasıl olacağı belirlenerek diğer aşamalar bu konumlandırma çerçevesinde planlanır. Konumlandırmayı doğru yapabilmek için de fizibilite çalışmasından yararlanarak genel pazar verileri, rakipler, tüketici eğilimleri, ürünlerin nitelikleri ve (varsa) fiziksel taraftaki konumlandırma gibi bilgilerden yaralanarak hareket etmek gerekir. Konumlandırma bir kere yapıldığında bazen değiştirilmesi çok zor bir olgu olabilir. O yüzden dikkatli yapılmalıdır.

Devam eden bir proje analizinde karşılaştığımız örnek olayda, e-ticaret ile ilgili hemen hemen tüm doğrular yapıldığı halde konumlandırma hatası ve bu hataya bağlı olarak yapılan işler neticesinde 1.5 milyon dolarlık yatırım yapılan bir projenin, 1 yıl uğraştıktan sonra yatırımının çöpe gittiği görülmüştür.

İş planının diğer aşamaları ise e-ticaret projesini hayata geçirirken ve geçirdikten sonra yapılacak olan yatırım aşamaları, finansal konular, yazılım, tasarım, reklam, sosyal medya, organizasyon, personel, satışlar, alınacak olan hizmetler ve yapılacak olan tüm işlerin bir plan içine oturtulmasıdır. Bu aşamaların teknik tarafta olanları ile ilgili diğer sayfalarda detaylı açıklamalar yapılmıştır.